ရင်သားကင်ဆာကြောင့်ဖြစ်သောအဆုတ်ကင်ဆာ

ရင္သားကင္ဆာေျကာင့္ျဖစ္ေသာအဆုတ္ကင္ဆာ

ရင္သားကင္ဆာမွ အဆုတ္ကင္ဆာထိ ျပန္႔နွံ႔နိုင္ျခင္းသည္ သတိထားစရာပါ။ ရင္သားအတြင္းအစျပုေသာကင္ဆာသည္ အဆုတ္ကင္ဆာထိ ျဖစ္လာနိုင္ပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာသည္ ကိုယ္ခႏၶာအစိတ္အပိုင္းမ်ားစြာ အနွံ႔ျပန္႔တတ္ျပီး အရုိး၊ ဦးေနွာက္၊ အကယ္၍ ရင္သားကင္ဆာသည္ အဆုတ္ထိ ျပန္႔နွံ႔ပါက ဘယ္လုိခံစားရနိုင္သလဲဆိုတာ ေရးသားေပးလိုက္ပါတယ္။

ရင္သားကင္ဆာဆိုသည္မွာ အမ်ဳိးသမီးအမ်ားစုတြင္ ျဖစ္ေလ့ရွိေသာကင္ဆာအမ်ဳိးအစားတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာလို႕သိရွိလိုက္ေသာအမ်ဳိးသမီး 6-10%သည္ ျပန့္နွံ႔တတ္ေသာအမ်ဳိးအစားျဖစ္ေနပါတယ္။ ျပန္႔ႏွံ႔တတ္ေသာ ရင္သားကင္ဆာအမ်ဳိးအစားသည္ အဆုတ္ကို ဒုတိယေနရာအျဖစ္ ျပန္႔ႏွံ႔ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ားမွာ ………

ရင္သားကင္ဆာမွသည္ အဆုတ္ထိျပန္႔နွံ႔ခံစားရသူသည္ ခ်က္ခ်င္းကင္ဆာေရာဂါလကၡဏာမ်ားမခံစားရတတ္ပါ။ လကၡဏာစေပၚသည္နွင့္ တုပ္ေကြးအေအးမိျခင္းနွင့္ဆင္တူနိုင္ပါတယ္။
– ရက္ၾကာေခ်ာင္းဆိုးျခင္း
– အဆုတ္ေနရာေအာင့္ျခင္း
– အသက္ရႈခက္ခဲျခင္း
– ရင္ၾကပ္အသံျမည္ျခင္း
– အားအင္ကုန္ခမ္းျခင္း
– အဆုတ္ထဲပိုးခဏခဏဝင္ျခင္း
– ေခ်ာင္းဆိုးေသြးပါျခင္း
– အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္း
– ကိုယ္အေလးခ်ိိန္က်ျခင္းစသည့္လကၡဏာမ်ားျဖစ္ပါတယ္။

အဆုတ္ထဲေရာက္ရေသာအေျကာင္းရင္းမ်ားမွာ …………..

မူလကင္ဆာအက်ိတ္ေနရာတြင္ ကင္ဆာဆဲလ္မ်ားပြားႀကီးလာၿပီး ဆဲလ္မ်ားေပါက္ထြက္ကာ ျပန္ရည္ေၾကာ သို့မဟုတ္ ေသြးေျကာမွတဆင့္ အျခားေနရာမ်ားသို့ ျပန္႔နွံ႔ေရာက္ရွိသြားနိုင္ပါတယ္။ အခ်ဳိ့လူနာမ်ားတြင္ ကုသမူအစတြင္ ကင္ဆာဆဲလ္အနည္းငယ္သည္ အသက္ရွင္ေနက်န္ရစ္ကာ မူလပင္ရင္းေနရာမွ အျခားေနရာသို့ ျပန္႔နွံ႔ျကီးထြားနိုင္ပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာသည္ အဆုတ္ထဲသို့ျပန္႔နွံရန္ ဆဲလ္မ်ား သိသာစြာေျပာင္းလဲမူျဖစ္ေပၚေစပါသည္။ ပံုမွန္အားျဖင့္ ကင္ဆာဆဲလ္မ်ားသည္ အျခားေနရာမ်ားသို့တၿပိဳင္နက္မျပန္႔နွံ႔နိုင္ပါ။

ေရာဂါရွာေဖြျခင္း

အဆုတ္ထဲသို့ ရင္သားကင္ဆာဆဲလ္မ်ားျပန္႔နွံျခင္းကို ရွာေဖြရန္ ကနဦးစမ္းသပ္မူနွင့္ေသြးစစ္ျခင္းမ်ား ပထမဦးဆံုးျပဳလုပ္သင့္ပါတယ္။ အကယ္၍ အဆုတ္ထိကင္ဆာဆဲလ္ျပန္႔နွံ႔ေနသည္ဟု သံသယရွိပါက
– အဆုတ္ဓာတ္မွန္ရုိက္ျခင္း
– CT ရုိက္ျခင္း
– PET scanျပုလုပ္ျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ပါ။

အကယ္၍ ကင္ဆာအက်ိတ္ကို အဆုတ္ထဲတြင္ မေတြ႔ရွိပါက ေနာက္ထပ္လိုအပ္ေသာ ရွာေဖြမူမ်ားျပဳလုပ္ပါ။ အျခားေသာကင္ဆာေသခ်ာေစရန္ ရွာေဖြမူမ်ားမွာ …..

– ခ်ြဲစစ္ျခင္း
– အဆုတ္ထဲသို့မွန္ေျပာင္းျဖင့္ၾကည့္ျခင္း
– အဆုတ္အသားစယူစစ္ေဆးျခင္းတို့ျဖစ္ပါတယ္။

ကင္ဆာျပန္႔နွံ႔မူကို ေလ်ာ့က်ေစရန္ကာကြယ္ေသာနည္းလမ္းမ်ားမွာ …….

ရင္သားကင္ဆာကုသမူခံယူျပီးထားေသာလူနာသည္ အျခားေနရာသို့မျပန္႔ခင္ ကိုယ္ခႏၶာထဲတြင္ေအာင္းေနတတ္သည္။ ကုသမူခံယူထားေသာလူနာသည္ အထက္ပါလကၡဏာမ်ားခံစားရပါက ကင္ဆာျပန္လည္ျဖစ္သည္ကိုရည္ညႊန္းပါတယ္။ ကင္ဆာမျပန္႔နွံ႔ေစရန္ေရွာင္ရွားမူနည္းလမ္းသည္ဟု သီးသန္႔မရွိပါ။ သို႔ေသာ္ ေလ်ာ့က်ေစရန္ လူေနထိုင္မူစနစ္ကိုေတာ့ ေျပာင္းလဲမူျပဳလုပ္သင့္ပါတယ္။

– က်န္းမာေရးပံုမွန္စစ္ေဆးပါ။
– ရင္သားကင္ဆာပံုမွန္စစ္ပါ။
– က်န္းမာမ်ွတေသာအစားအစာစားပါ။
– ေလ့က်င့္ခန္းပံုမွန္ျပုလုပ္ပါ။
– ေဆးလိပ္မေသာက္ပါနဲ႕။
– အရက္ေသာက္ျခင္းေရွာင္ပါ။
– ကိုယ္အေလးခ်ိန္ထိန္းပါ။
– Vit Dပမာဏေစာင့္ျကည္႔ပါ။
– စိတ္ဖိဆီးမူေလ်ာ့ပါ။

ကုသမူမ်ားမွွာ…….

အျခားေနရာသို့ုျပန္႔ႏွံ႔ေနေသာ ကင္ဆာအမ်ဳိးအစားကို ရင္သားကင္ဆာအဆင့္ ေလးဟုယူဆနိုင္ပါတယ္။ ထိုအဆင့္သည္ လံုးဝေပ်ာက္ကင္းေအာင္ မကုသနိုင္ပါ။ ကင္ဆာကိုထိန္းကာ အသက္ရွင္မူရာခိုင္နူန္းတိုးရန္သာကုသလို့ရပါတယ္။

– ကင္ဆာေဆးသြင္း ကုသျခင္း
– ေဟာ္မုန္းျဖင့္ကုသျခင္း
– ဓာတ္ကင္ျခင္း စသည္တို့ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ဳိးမ်ား

အဆုတ္ထိ ရင္သားကင္ဆာျပန္႔နွံ႔မူသည္ လူနာရဲ႕ က်န္းမာေရးကို ဆိုးရြားစြာထိခိုက္နိုင္ပါတယ္။ ဆိုးရြားစြာအဆုတ္ထဲေရဝင္ျခင္းေျကာင့္ လူနာသည္ အသက္ရႈရန္ခက္ခဲျခင္း၊ ေမာျခင္း၊ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းျဖစ္ေစနိုင္ပါတယ္။

Dr. ျပည့္ရွင္း

(Unicode Version)

ရင်သားကင်ဆာကြောင့်ဖြစ်သောအဆုတ်ကင်ဆာ

ရင်သားကင်ဆာမှ အဆုတ်ကင်ဆာထိ ပြန့်နှံ့နိုင်ခြင်းသည် သတိထားစရာပါ။ ရင်သားအတွင်းအစပြုသောကင်ဆာသည် အဆုတ်ကင်ဆာထိ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ရင်သားကင်ဆာသည် ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းများစွာ အနှံ့ပြန့်တတ်ပြီး အရိုး၊ ဦးနှောက်၊ အကယ်၍ ရင်သားကင်ဆာသည် အဆုတ်ထိ ပြန့်နှံ့ပါက ဘယ်လိုခံစားရနိုင်သလဲဆိုတာ ရေးသားပေးလိုက်ပါတယ်။

ရင်သားကင်ဆာဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီးအများစုတွင် ဖြစ်လေ့ရှိသောကင်ဆာအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ရင်သားကင်ဆာလို့သိရှိလိုက်သောအမျိုးသမီး 6-10%သည် ပြန့်နှံ့တတ်သောအမျိုးအစားဖြစ်နေပါတယ်။ ပြန့်နှံ့တတ်သော ရင်သားကင်ဆာအမျိုးအစားသည် အဆုတ်ကို ဒုတိယနေရာအဖြစ် ပြန့်နှံ့ပါတယ်။

လက္ခဏာများမှာ ………

ရင်သားကင်ဆာမှသည် အဆုတ်ထိပြန့်နှံ့ခံစားရသူသည် ချက်ချင်းကင်ဆာရောဂါလက္ခဏာများမခံစားရတတ်ပါ။ လက္ခဏာစပေါ်သည်နှင့် တုပ်ကွေးအအေးမိခြင်းနှင့်ဆင်တူနိုင်ပါတယ်။
– ရက်ကြာချောင်းဆိုးခြင်း
– အဆုတ်နေရာအောင့်ခြင်း
– အသက်ရှုခက်ခဲခြင်း
– ရင်ကြပ်အသံမြည်ခြင်း
– အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်း
– အဆုတ်ထဲပိုးခဏခဏဝင်ခြင်း
– ချောင်းဆိုးသွေးပါခြင်း
– အစားအသောက်ပျက်ခြင်း
– ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်းစသည့်လက္ခဏာများဖြစ်ပါတယ်။

အဆုတ်ထဲရောက်ရသောအကြောင်းရင်းများမှာ …………..

မူလကင်ဆာအကျိတ်နေရာတွင် ကင်ဆာဆဲလ်များပွားကြီးလာပြီး ဆဲလ်များပေါက်ထွက်ကာ ပြန်ရည်ကြော သို့မဟုတ် သွေးကြောမှတဆင့် အခြားနေရာများသို့ ပြန့်နှံ့ရောက်ရှိသွားနိုင်ပါတယ်။ အချို့လူနာများတွင် ကုသမူအစတွင် ကင်ဆာဆဲလ်အနည်းငယ်သည် အသက်ရှင်နေကျန်ရစ်ကာ မူလပင်ရင်းနေရာမှ အခြားနေရာသို့ ပြန့်နှံ့ကြီးထွားနိုင်ပါတယ်။ ရင်သားကင်ဆာသည် အဆုတ်ထဲသို့ပြန့်နှံရန် ဆဲလ်များ သိသာစွာပြောင်းလဲမူဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကင်ဆာဆဲလ်များသည် အခြားနေရာများသို့တပြိုင်နက်မပြန့်နှံ့နိုင်ပါ။

ရောဂါရှာဖွေခြင်း

အဆုတ်ထဲသို့ ရင်သားကင်ဆာဆဲလ်များပြန့်နှံခြင်းကို ရှာဖွေရန် ကနဦးစမ်းသပ်မူနှင့်သွေးစစ်ခြင်းများ ပထမဦးဆုံးပြုလုပ်သင့်ပါတယ်။ အကယ်၍ အဆုတ်ထိကင်ဆာဆဲလ်ပြန့်နှံ့နေသည်ဟု သံသယရှိပါက
– အဆုတ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း
– CT ရိုက်ခြင်း
– PET scanပြုလုပ်ခြင်းများပြုလုပ်ပါ။

အကယ်၍ ကင်ဆာအကျိတ်ကို အဆုတ်ထဲတွင် မတွေ့ရှိပါက နောက်ထပ်လိုအပ်သော ရှာဖွေမူများပြုလုပ်ပါ။ အခြားသောကင်ဆာသေချာစေရန် ရှာဖွေမူများမှာ …..

– ချွဲစစ်ခြင်း
– အဆုတ်ထဲသို့မှန်ပြောင်းဖြင့်ကြည့်ခြင်း
– အဆုတ်အသားစယူစစ်ဆေးခြင်းတို့ဖြစ်ပါတယ်။

ကင်ဆာပြန့်နှံ့မူကို လျော့ကျစေရန်ကာကွယ်သောနည်းလမ်းများမှာ …….

ရင်သားကင်ဆာကုသမူခံယူပြီးထားသောလူနာသည် အခြားနေရာသို့မပြန့်ခင် ကိုယ်ခန္ဓာထဲတွင်အောင်းနေတတ်သည်။ ကုသမူခံယူထားသောလူနာသည် အထက်ပါလက္ခဏာများခံစားရပါက ကင်ဆာပြန်လည်ဖြစ်သည်ကိုရည်ညွှန်းပါတယ်။ ကင်ဆာမပြန့်နှံ့စေရန်ရှောင်ရှားမူနည်းလမ်းသည်ဟု သီးသန့်မရှိပါ။ သို့သော် လျော့ကျစေရန် လူနေထိုင်မူစနစ်ကိုတော့ ပြောင်းလဲမူပြုလုပ်သင့်ပါတယ်။

– ကျန်းမာရေးပုံမှန်စစ်ဆေးပါ။
– ရင်သားကင်ဆာပုံမှန်စစ်ပါ။
– ကျန်းမာမျှတသောအစားအစာစားပါ။
– လေ့ကျင့်ခန်းပုံမှန်ပြုလုပ်ပါ။
– ဆေးလိပ်မသောက်ပါနဲ့။
– အရက်သောက်ခြင်းရှောင်ပါ။
– ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းပါ။
– Vit Dပမာဏစောင့်ကြည့်ပါ။
– စိတ်ဖိဆီးမူလျော့ပါ။

ကုသမူများမှာ…….

အခြားနေရာသို့ပြန့်နှံ့နေသော ကင်ဆာအမျိုးအစားကို ရင်သားကင်ဆာအဆင့် လေးဟုယူဆနိုင်ပါတယ်။ ထိုအဆင့်သည် လုံးဝပျောက်ကင်းအောင် မကုသနိုင်ပါ။ ကင်ဆာကိုထိန်းကာ အသက်ရှင်မူရာခိုင်နူန်းတိုးရန်သာကုသလို့ရပါတယ်။

– ကင်ဆာဆေးသွင်း ကုသခြင်း
– ဟော်မုန်းဖြင့်ကုသခြင်း
– ဓာတ်ကင်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ

အဆုတ်ထိ ရင်သားကင်ဆာပြန့်နှံ့မူသည် လူနာရဲ့ ကျန်းမာရေးကို ဆိုးရွားစွာထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။ ဆိုးရွားစွာအဆုတ်ထဲရေဝင်ခြင်းကြောင့် လူနာသည် အသက်ရှုရန်ခက်ခဲခြင်း၊ မောခြင်း၊ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

Dr. ပြည့်ရှင်း