လေဖြတ်ခါနီးလက္ခဏာများ  နှင့်  လေဖြတ်ကာကွယ်ဆေး ရှိ၊မရှိ

ေလျဖတ္ခါနီးလကၡဏာမ်ား  နွင့္  ေလျဖတ္ကာကြယ္ေဆး ရိွ၊မရိွ

ေမာင္ေဒါက္တာတစ္ေယာက္ ေဆးခန္းထဲရွိ ပက္လက္ကုလားထိုင္တြင္ ထိုင္ရင္း လက္ကိုင္ဖုန္းကို အပ်င္းေျပ ပြတ္ရန္ၾကံရြယ္လ်က္ရွိစဥ္ ေဒၚလူနာ၏ အလန္႔တၾကားလွမ္းေခၚသံကို ၾကားလိုက္ရေလ၏။

‘ဆရာ. . .ဆရာေရ. . . လုပ္ပါဦး၊ ဒီမွာ ကြ်န္မေတာ့ ေလျဖတ္ျပီ ထင္တယ္”

ေမာင္ေဒါက္တာလည္း လန္႔ျဖန္႔သြားျပီး လွမ္းၾကည့္လိုက္ေတာ့ ေလျဖတ္ျပီဟုသာဆိုသည္ ေဒၚလူနာမွာ သြက္သြက္လက္လက္ လမ္းေလွ်ာက္လာျပီး စကားကလည္း ပီပီသသ ေျပာေနျခင္း ျဖစ္သည္ကို ေတြ႔ရ၏။။

‘ေနပါဦး ေဒၚေဒၚရဲ႕ အခုက ဘာျဖစ္လို႔ ေလျဖတ္တယ္လို႔ ထင္ရတာလဲ”

ေဒၚလူနာမွာ ေဆးခန္းထဲသို႔ ေျပာေျပာဆိုဆို ၀င္ခ်လာျပီး လူနာကုတင္ေပၚလွမ္းတက္လိုက္ကာ . . .

‘ဒီမွာေလ ဆရာရဲ႕ ကြ်န္မ လက္ႏွစ္ဖက္စလံုး ထံုက်င္လာျပီး ေျခေတြလက္ေတြ မသယ္ခ်င္ဘဲ ျဖစ္လာတာ။ မနက္ကေစာေစာစီးစီး ေခါင္းေလွ်ာ္လိုက္တာေလ ဆရာ။ ျပီးေတာ့ ေန႔လည္ကလည္း အုန္းႏို္႔ေခါက္ဆြဲေတြစားမိလိုက္ေသးတယ္ ဆရာ။ ဒုကၡပါပဲ လုပ္ပါဦး ဆရာရယ္’

‘ဟုတ္ပါျပီ ကဲ. . သြားေလးေတြ စိၾကည့္ပါဦး ေဒၚေဒၚ’

ေဒၚလူနာလည္း ေၾကာင္ေတာင္ေတာင္ျဖစ္သြားျပီး ႏႈတ္ခမ္းေတြကိုဟကာ သြားေတြကိုစိလိုက္၏။ ေမာင္ေဒါက္တာကေတာ့ ေခါင္းေလးတညိတ္ညိတ္လုပ္ျပီး…

‘ရပါျပီ ေဒၚေဒၚ။ ျပီးရင္ လက္ႏွစ္ဖက္ကို ေရွ႕ကို တည့္တည့္ဆန္႔ထုတ္ၾကည့္ပါဦး’

ေဒၚလူနာ လည္း ခိုင္းသည့္အတိုင္း လုပ္ေလ၏။

‘ေဒၚေဒၚ စကားေျပာရတာေကာ ေလးလာသလို၊ မပီမသျဖစ္ခ်င္သလို ျဖစ္ေသးလား”

ေဒၚလူနာက ေခါင္းခါ ျပေလသည္။

‘အိုေက ရျပီ။ ဒါဆို. .  စိတ္ခ် အန္တီက ေလျဖတ္တာမဟုတ္ဘူး။ တစ္ျခား အေၾကာင္းအရင္းေၾကာင့္ပဲ ထံုက်င္လာတာ’

‘ဟင္ ဟုတ္ရဲ႕လား ဆရာ ရယ္။ ကြ်န္မ အသိ တစ္ေယာက္ဆို ဒီလုိမ်ိဳးျဖစ္ျပီး ေနာက္မၾကာခင္ ေလျဖတ္သြားဖူးတယ္ ဆရာရဲ႕’

ေမာင္ေဒါက္တာလည္း မခန္႔ျပံဳးေလး ျပံဳးျပလိုက္ျပီး. .

‘ကဲ ပိုေသခ်ာေအာင္ ကြ်န္ေတာ္ ထပ္စစ္ေဆးေပးမယ္’ ဟုဆိုကာ ေသြးေပါင္ခ်ိန္တို္င္း၊ လက္ေခ်ာင္းထိပ္ကေနဆီးခ်ိဳဓါတ္ကို စစ္ေဆးျပီး၊ လူနာ၏အာရံုေၾကာစနစ္ကို အျပည့္အ၀ စစ္ေဆးစမ္းသပ္ေပးလိုက္သည္။ ထို႔ေနာက္…

‘ကဲ ေတြ႔တယ္မဟုတ္လား ေဒၚေဒၚ…ေဒၚေဒၚ့ရဲ႕ ေျခေတြလက္ေတြက အားအျပည့္ပဲ အေကာင္းပဲ။ ဦးေခါင္းလည္း ၾကည္လင္ျပီး ေသြးေပါင္ေတြဘာေတြလည္း ပံုမွန္ပဲ။ ပံုမမွန္တာက တစ္ခုပဲ။ ဆီးခ်ိဳဓါတ္တက္ေနတာ။ အဲဒါေၾကာင့္ ေျခလက္ထံုက်င္တာ ျဖစ္ေနတာ”

‘ေၾသာ္. . ဟုတ္တယ္ ဟုတ္တယ္။ ဆီးခ်ိဳေဆးက အခုတစ္ေလာ မေသာက္ျဖစ္ဘူး ျဖစ္ေနတာ။ အဲဒါေၾကာင့္ေနမွာေပါ့ေနာ္။ အမယ္ေလး ေတာ္ပါေသးရဲ႕။ ေက်းဇူးတင္လိုက္တာ ဆရာရယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ဆိုရင္ အခုလိုျဖစ္ရင္ ေလျဖတ္ကာကြယ္ေဆးေတြ ဘာေတြ ထိုးရတယ္ၾကားဖူးလို႔ပါ’

‘အင္း ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ေလျဖတ္ကာကြယ္ေဆးဆိုတာလည္း အခုထိ တကယ္မရွိေသးဘူးဗ်။ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ေလျဖတ္ခါနီးလူေတြကို ေစာေစာစီးစီး သိေအာင္လုပ္ျပီး အခ်ိန္မီ ျမန္ျမန္ကုသမႈေပးႏိုင္ေအာင္သာ ၾကိဳးစားရတာ။ အဲဒါမွ ေလျဖတ္တာနဲ႕၊ ေလျဖတ္ျခင္းရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးေတြကို ကာကြယ္ေလ်ာ့ခ်ႏိုင္တာေလ။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔ ခုနက ေဒၚေဒၚကို ကြ်န္ေတာ္ လုပ္ခိုင္းလိုက္တာေလးေတြေလ မွတ္မိတယ္မဟုတ္လား။ အဲဒါ လူနာတစ္ေယာက္ ေလစျဖတ္တာ ဟုတ္မဟုတ္ စမ္းလို႔ရတဲ့နည္းဗ်။ အဲဒါသိထားရင္ ေလျဖတ္ျပီဆိုရင္ေတာင္ အခ်ိန္မီေဆးသြင္းကုသတာတို႔ဘာတို႔ ခံယူလို႔ရတယ္ဗ်’

‘ဟာ အဲဒါဆို ကြ်န္မတို႔လည္း မွတ္ထားလို႔ရေအာင္ တစ္ေခါက္ေလာက္ ေသခ်ာျပန္ေျပာျပလို႔ရမလားဆရာ’

‘ရပါတယ္ ကုိယ္နဲ႕ကိုယ့္အနီးအနားက လူေတြကိုလည္း ဒီလကၡဏာေတြ ေတြ႕ျပီဆိုရင္ အျမန္ဆံုး ေဆးကုသမႈသြားခံယူဖို႔ ေျပာလိုက္ပါ။ အဲဒီလကၡဏာေတြက အဂၤလိပ္လိုဆိုရင္ FAST protocol လို႔ ေခၚတယ္။ ဒါေတြေတြ႔ရင္ အျမန္အလုပ္လုပ္ရမယ္လို႔ ဆိုလိုတာပဲ။ အဲဒါကိုပဲ အတိုေကာက္အေနနဲ႔ FAST တစ္လံုးခ်င္းစီျပန္ခြဲျပီးမွတ္လိုက္လို႔ရတယ္။ ရွုပ္သြားျပီ ထင္တယ္။ ကြ်န္ေတာ္တစ္ခုခ်င္းစီ ခ်ေရးျပမယ္ ဒီမွာၾကည့္. . .

F=Face (မ်က္ႏွာရြဲ႕မရြဲ႔ၾကည့္ျခင္း)

A=Arm (လက္ေျမွာက္ႏိုင္မေျမွာက္ႏိုင္ၾကည့္ျခင္း)

S=Speech (စကားေျပာေလးျခင္း၊ မပီမသျဖစ္ျခင္းရွိမရွိၾကည့္ျခင္း)

T=Timing (အခ်ိန္မီျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ကုသမႈခံယူျခင္း) သို႔မဟုတ္ Time to call (အခ်ိန္မီလူနာတင္ယာဥ္ကို ဖုန္ဆက္ေခၚရန္)ဆိုျပီး မွတ္ထားလို႔ရတယ္။ ူအခ်ိန္မီဆိုတာ ေယဘုယ်အားျဖင့္ အဲဒီလကၡဏာစျပျပီးျပီးခ်င္း (၃) နာရီအတြင္း ေဆးကုသမႈခံယူူရမယ္ဖို႔လိုတယ္လို႔ ဆိုတယ္ဗ်။ မရွင္းေသးရင္ ကြ်န္ေတာ့္မွာ ပံုေလးရွိတယ္ (ေအာက္ဆံုးပံုကို ၾကည့္ၾကည့္ပါ)

. .ကဲ အခုေလာက္ဆို မွတ္မိျပီလား ေဒၚေဒၚ။ ဘာေမးခ်င္ေသးလဲ။’

‘ရွင္းပါျပီ ဆရာ။ လက္စသတ္ေတာ့ ဆရာ ခုနက ကြ်န္မကို စစခ်င္းစမ္းသပ္တာကလည္း ဒီလကၡဏာေတြရွိမရွိ ၾကည့္လိုက္တာကိုး။ ကြ်န္မျဖင့္ ဆရာ့ကို နတ္မ်က္စိရွိလို႔ ခ်က္ခ်င္းပဲတန္းျပီး မဟုတ္မွန္းေျပာႏိုင္တာလားလို႔ေတာင္ ထင္သြားတာ။ ဒါနဲ႕ ကြ်န္မတို႔က အဂၤလိပ္လို ညံ့ေတာ့ ျမန္မာလို မွတ္နည္းေလးမ်ား ရွိရင္ ေျပာျပပါဦးလား တစ္လက္စတည္း..’

ေမာင္ေဒါက္တာလည္း ေခါင္းကုတ္ရေလေတာ့သည္။

‘အဲဒါေတာ့ ကြ်န္ေတာ္လည္း သိပ္မေျပာတတ္ဘူးဗ်။ ျမန္မာလို တရား၀င္ထုတ္ထားတာလည္း မရွိဘူးဆိုေတာ့. . .။ အင္း မွတ္ခ်င္ရင္ေတာ့ ဒီလကၡဏာေတြ ေတြ႔ရင္ ေဆးရံုကို “ျမန္ျမန္ကားေမာင္းသြား” လို႔သာ မွတ္ထားလိုက္ေတာ့။

ျမန္ျမန္=အခ်ိန္မီျမန္ျမန္ကုရမယ္

ကား=စကားေျပာတာေလးလာရင္

ေမာင္း=လက္ေမာင္းေတြမေျမွာက္ႏိုင္ဘူးဆိုရင္

သြား=သြားစိၾကည့္တဲ့အခါ မ်က္ႏွာရြဲ႕လာျပီ ဆိုရင္

. . .ကဲ အဲဒီလိုမွတ္ရင္ ဘယ့္ႏွယ့္ေနလဲ။’

ေဒၚလူနာမွာ ေမာင္ေဒါက္တာ၏ အတိုေကာက္မွတ္နည္းကို တစ္ခုခုေ၀ဖန္ခ်င္ေသးပံုရေသာ္လည္း ထပ္အတြန္႔တက္မေနေတာ့ဘဲ. .

‘ ဟို ေကာင္းပါတယ္ဆရာရဲ႕။ မွတ္မိပါတယ္။ အဲဒါဆို အဲဒီအတိုင္းပဲ သူမ်ားေတြကို ေျပာျပလိုက္ေတာ့မယ္’

‘အင္း ေဒၚေဒၚေျပာရင္လည္းေသခ်ာေျပာျပဦးေနာ္။ ေတာ္ၾကာ ေလျဖတ္ေနတဲ့လူကို “ျမန္ျမန္ကားေမာင္းသြား” လို႔ေျပာလိုက္ျပီး တကယ္လည္း ခ်က္ခ်င္းထေမာင္းထြက္သြားဦးမွ ယာဥ္တိုက္မႈေတြျဖစ္ကုန္ဦးမယ္ေနာ္’

ေမာင္ေဒါက္တာမွာ ေျပာၿပီးမွ စိတ္မခ်သလို ျဖစ္သြားက ထပ္မံမွာေနေတာ့မွ ေဒၚလူနာကလည္း ‘စိတ္ခ်ပါဆရာရဲ႕ အတိုေကာက္မွတ္ထားတာကိုပါ ေသခ်ာရင္ ရွင္းျပလိုက္ပါမယ္’ ဟု ဆိုကာ ေမာင္ေဒါက္တာ၏  FAST protocol ျမန္မာဗားရွင္း ကို စာရြက္တစ္ခုတြင္ ခ်ေရးကာ အေသအခ်ာ မွတ္ေနေလေတာ့၏။

ေဒါက္တာထြန္းလင္း

Ref; https://www.webmed.com/stroke/guide/signs-of-stroke

Unicode Version

လေဖြတ်ခါနီးလက္ခဏာများ  နှင့်  လေဖြတ်ကာကွယ်ဆေး ရှိ၊မရှိ

မောင်ဒေါက်တာတစ်ယောက် ဆေးခန်းထဲရှိ ပက်လက်ကုလားထိုင်တွင် ထိုင်ရင်း လက်ကိုင်ဖုန်းကို အပျင်းပြေ ပွတ်ရန်ကြံရွယ်လျက်ရှိစဉ် ဒေါ်လူနာ၏ အလန့်တကြားလှမ်းခေါ်သံကို ကြားလိုက်ရလေ၏။

‘ဆရာ. . .ဆရာရေ. . . လုပ်ပါဦး၊ ဒီမှာ ကျွန်မတော့ လေဖြတ်ပြီ ထင်တယ်”

မောင်ဒေါက်တာလည်း လန့်ဖြန့်သွားပြီး လှမ်းကြည့်လိုက်တော့ လေဖြတ်ပြီဟုသာဆိုသည် ဒေါ်လူနာမှာ သွက်သွက်လက်လက် လမ်းလျှောက်လာပြီး စကားကလည်း ပီပီသသ ပြောနေခြင်း ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရ၏။။

‘နေပါဦး ဒေါ်ဒေါ်ရဲ့ အခုက ဘာဖြစ်လို့ လေဖြတ်တယ်လို့ ထင်ရတာလဲ”

ဒေါ်လူနာမှာ ဆေးခန်းထဲသို့ ပြောပြောဆိုဆို ဝင်ချလာပြီး လူနာကုတင်ပေါ်လှမ်းတက်လိုက်ကာ . . .

‘ဒီမှာလေ ဆရာရဲ့ ကျွန်မ လက်နှစ်ဖက်စလုံး ထုံကျင်လာပြီး ခြေတွေလက်တွေ မသယ်ချင်ဘဲ ဖြစ်လာတာ။ မနက်ကစောစောစီးစီး ခေါင်းလျှော်လိုက်တာလေ ဆရာ။ ပြီးတော့ နေ့လည်ကလည်း အုန်းနို့်ခေါက်ဆွဲတွေစားမိလိုက်သေးတယ် ဆရာ။ ဒုက္ခပါပဲ လုပ်ပါဦး ဆရာရယ်’

‘ဟုတ်ပါပြီ ကဲ. . သွားလေးတွေ စိကြည့်ပါဦး ဒေါ်ဒေါ်’

ဒေါ်လူနာလည်း ကြောင်တောင်တောင်ဖြစ်သွားပြီး နှုတ်ခမ်းတွေကိုဟကာ သွားတွေကိုစိလိုက်၏။ မောင်ဒေါက်တာကတော့ ခေါင်းလေးတညိတ်ညိတ်လုပ်ပြီး…

‘ရပါပြီ ဒေါ်ဒေါ်။ ပြီးရင် လက်နှစ်ဖက်ကို ရှေ့ကို တည့်တည့်ဆန့်ထုတ်ကြည့်ပါဦး’

ဒေါ်လူနာ လည်း ခိုင်းသည့်အတိုင်း လုပ်လေ၏။

‘ဒေါ်ဒေါ် စကားပြောရတာကော လေးလာသလို၊ မပီမသဖြစ်ချင်သလို ဖြစ်သေးလား”

ဒေါ်လူနာက ခေါင်းခါ ပြလေသည်။

‘အိုကေ ရပြီ။ ဒါဆို. .  စိတ်ချ အန်တီက လေဖြတ်တာမဟုတ်ဘူး။ တစ်ခြား အကြောင်းအရင်းကြောင့်ပဲ ထုံကျင်လာတာ’

‘ဟင် ဟုတ်ရဲ့လား ဆရာ ရယ်။ ကျွန်မ အသိ တစ်ယောက်ဆို ဒီလိုမျိုးဖြစ်ပြီး နောက်မကြာခင် လေဖြတ်သွားဖူးတယ် ဆရာရဲ့’

မောင်ဒေါက်တာလည်း မခန့်ပြုံးလေး ပြုံးပြလိုက်ပြီး. .

‘ကဲ ပိုသေချာအောင် ကျွန်တော် ထပ်စစ်ဆေးပေးမယ်’ ဟုဆိုကာ သွေးပေါင်ချိန်တိုင်း၊ လက်ချောင်းထိပ်ကနေဆီးချိုဓါတ်ကို စစ်ဆေးပြီး၊ လူနာ၏အာရုံကြောစနစ်ကို အပြည့်အ၀ စစ်ဆေးစမ်းသပ်ပေးလိုက်သည်။ ထို့နောက်…

‘ကဲ တွေ့တယ်မဟုတ်လား ဒေါ်ဒေါ်…ဒေါ်ဒေါ့်ရဲ့ ခြေတွေလက်တွေက အားအပြည့်ပဲ အကောင်းပဲ။ ဦးခေါင်းလည်း ကြည်လင်ပြီး သွေးပေါင်တွေဘာတွေလည်း ပုံမှန်ပဲ။ ပုံမမှန်တာက တစ်ခုပဲ။ ဆီးချိုဓါတ်တက်နေတာ။ အဲဒါကြောင့် ခြေလက်ထုံကျင်တာ ဖြစ်နေတာ”

‘သြော်. . ဟုတ်တယ် ဟုတ်တယ်။ ဆီးချိုဆေးက အခုတစ်လော မသောက်ဖြစ်ဘူး ဖြစ်နေတာ။ အဲဒါကြောင့်နေမှာပေါ့နော်။ အမယ်လေး တော်ပါသေးရဲ့။ ကျေးဇူးတင်လိုက်တာ ဆရာရယ်။ တစ်ချို့ဆိုရင် အခုလိုဖြစ်ရင် လေဖြတ်ကာကွယ်ဆေးတွေ ဘာတွေ ထိုးရတယ်ကြားဖူးလို့ပါ’

‘အင်း ပြောရမယ်ဆိုရင် လေဖြတ်ကာကွယ်ဆေးဆိုတာလည်း အခုထိ တကယ်မရှိသေးဘူးဗျ။ ကျွန်တော်တို့က လေဖြတ်ခါနီးလူတွေကို စောစောစီးစီး သိအောင်လုပ်ပြီး အချိန်မီ မြန်မြန်ကုသမှုပေးနိုင်အောင်သာ ကြိုးစားရတာ။ အဲဒါမှ လေဖြတ်တာနဲ့၊ လေဖြတ်ခြင်းရဲ့ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးတွေကို ကာကွယ်လျော့ချနိုင်တာလေ။ အဲဒါကြောင့်မို့ ခုနက ဒေါ်ဒေါ်ကို ကျွန်တော် လုပ်ခိုင်းလိုက်တာလေးတွေလေ မှတ်မိတယ်မဟုတ်လား။ အဲဒါ လူနာတစ်ယောက် လေစဖြတ်တာ ဟုတ်မဟုတ် စမ်းလို့ရတဲ့နည်းဗျ။ အဲဒါသိထားရင် လေဖြတ်ပြီဆိုရင်တောင် အချိန်မီဆေးသွင်းကုသတာတို့ဘာတို့ ခံယူလို့ရတယ်ဗျ’

‘ဟာ အဲဒါဆို ကျွန်မတို့လည်း မှတ်ထားလို့ရအောင် တစ်ခေါက်လောက် သေချာပြန်ပြောပြလို့ရမလားဆရာ’

‘ရပါတယ် ကိုယ်နဲ့ကိုယ့်အနီးအနားက လူတွေကိုလည်း ဒီလက္ခဏာတွေ တွေ့ပြီဆိုရင် အမြန်ဆုံး ဆေးကုသမှုသွားခံယူဖို့ ပြောလိုက်ပါ။ အဲဒီလက္ခဏာတွေက အင်္ဂလိပ်လိုဆိုရင် FAST protocol လို့ ခေါ်တယ်။ ဒါတွေတွေ့ရင် အမြန်အလုပ်လုပ်ရမယ်လို့ ဆိုလိုတာပဲ။ အဲဒါကိုပဲ အတိုကောက်အနေနဲ့ FAST တစ်လုံးချင်းစီပြန်ခွဲပြီးမှတ်လိုက်လို့ရတယ်။ ရှုပ်သွားပြီ ထင်တယ်။ ကျွန်တော်တစ်ခုချင်းစီ ချရေးပြမယ် ဒီမှာကြည့်. . .

F=Face (မျက်နှာရွဲ့မရွဲ့ကြည့်ခြင်း)

A=Arm (လက်မြှောက်နိုင်မမြှောက်နိုင်ကြည့်ခြင်း)

S=Speech (စကားပြောလေးခြင်း၊ မပီမသဖြစ်ခြင်းရှိမရှိကြည့်ခြင်း)

T=Timing (အချိန်မီမြန်မြန်ဆန်ဆန်ကုသမှုခံယူခြင်း) သို့မဟုတ် Time to call (အချိန်မီလူနာတင်ယာဉ်ကို ဖုန်ဆက်ခေါ်ရန်)ဆိုပြီး မှတ်ထားလို့ရတယ်။ ူအချိန်မီဆိုတာ ယေဘုယျအားဖြင့် အဲဒီလက္ခဏာစပြပြီးပြီးချင်း (၃) နာရီအတွင်း ဆေးကုသမှုခံယူူရမယ်ဖို့လိုတယ်လို့ ဆိုတယ်ဗျ။ မရှင်းသေးရင် ကျွန်တော့်မှာ ပုံလေးရှိတယ် (အောက်ဆုံးပုံကို ကြည့်ကြည့်ပါ)

. .ကဲ အခုလောက်ဆို မှတ်မိပြီလား ဒေါ်ဒေါ်။ ဘာမေးချင်သေးလဲ။’

‘ရှင်းပါပြီ ဆရာ။ လက်စသတ်တော့ ဆရာ ခုနက ကျွန်မကို စစချင်းစမ်းသပ်တာကလည်း ဒီလက္ခဏာတွေရှိမရှိ ကြည့်လိုက်တာကိုး။ ကျွန်မဖြင့် ဆရာ့ကို နတ်မျက်စိရှိလို့ ချက်ချင်းပဲတန်းပြီး မဟုတ်မှန်းပြောနိုင်တာလားလို့တောင် ထင်သွားတာ။ ဒါနဲ့ ကျွန်မတို့က အင်္ဂလိပ်လို ညံ့တော့ မြန်မာလို မှတ်နည်းလေးများ ရှိရင် ပြောပြပါဦးလား တစ်လက်စတည်း..’

မောင်ဒေါက်တာလည်း ခေါင်းကုတ်ရလေတော့သည်။

‘အဲဒါတော့ ကျွန်တော်လည်း သိပ်မပြောတတ်ဘူးဗျ။ မြန်မာလို တရားဝင်ထုတ်ထားတာလည်း မရှိဘူးဆိုတော့. . .။ အင်း မှတ်ချင်ရင်တော့ ဒီလက္ခဏာတွေ တွေ့ရင် ဆေးရုံကို “မြန်မြန်ကားမောင်းသွား” လို့သာ မှတ်ထားလိုက်တော့။

မြန်မြန်=အချိန်မီမြန်မြန်ကုရမယ်

ကား=စကားပြောတာလေးလာရင်

မောင်း=လက်မောင်းတွေမမြှောက်နိုင်ဘူးဆိုရင်

သွား=သွားစိကြည့်တဲ့အခါ မျက်နှာရွဲ့လာပြီ ဆိုရင်

. . .ကဲ အဲဒီလိုမှတ်ရင် ဘယ့်နှယ့်နေလဲ။’

ဒေါ်လူနာမှာ မောင်ဒေါက်တာ၏ အတိုကောက်မှတ်နည်းကို တစ်ခုခုဝေဖန်ချင်သေးပုံရသော်လည်း ထပ်အတွန့်တက်မနေတော့ဘဲ. .

‘ ဟို ကောင်းပါတယ်ဆရာရဲ့။ မှတ်မိပါတယ်။ အဲဒါဆို အဲဒီအတိုင်းပဲ သူများတွေကို ပြောပြလိုက်တော့မယ်’

‘အင်း ဒေါ်ဒေါ်ပြောရင်လည်းသေချာပြောပြဦးနော်။ တော်ကြာ လေဖြတ်နေတဲ့လူကို “မြန်မြန်ကားမောင်းသွား” လို့ပြောလိုက်ပြီး တကယ်လည်း ချက်ချင်းထမောင်းထွက်သွားဦးမှ ယာဉ်တိုက်မှုတွေဖြစ်ကုန်ဦးမယ်နော်’

မောင်ဒေါက်တာမှာ ပြောပြီးမှ စိတ်မချသလို ဖြစ်သွားက ထပ်မံမှာနေတော့မှ ဒေါ်လူနာကလည်း ‘စိတ်ချပါဆရာရဲ့ အတိုကောက်မှတ်ထားတာကိုပါ သေချာရင် ရှင်းပြလိုက်ပါမယ်’ ဟု ဆိုကာ မောင်ဒေါက်တာ၏  FAST protocol မြန်မာဗားရှင်း ကို စာရွက်တစ်ခုတွင် ချရေးကာ အသေအချာ မှတ်နေလေတော့၏။

ဒေါက်တာထွန်းလင်း

Ref; https://www.webmed.com/stroke/guide/signs-of-stroke