OnDoctor
The Greatest Gift

ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ဘေး အထင်မသေးနဲ့

ကျနော်တို့ရဲ့ ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်ဖြစ်တဲ့ ဦးဏှောက်နဲ့ ကျောရိုးအာရုံကြောမကို အမြှေးပါးသုံးလွှာနဲ့ ကာရံပေးထားပါတယ်… အဲ့ဒီ သုံးလွှာကို အပြင်လွှာ (Dura mater) ၊ အလယ်လွှာ (Arachnoid mater)နဲ့ အတွင်းဆုံးအလွှာ (Pia mater) လို့ခေါ်ပြီး အဲ့ဒီ အလွှာတွေကို ဦးဏှောက်အမြှေး (Meninges) တွေလို့ခေါ်ပါတယ်… ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်တယ် (Meningitis) ဆိုတာ အဲ့ဒီ အမြှေးပါးသုံးခု ရောင်တာကို ပြောတာပါ… ဦးဏှောက်ရောင်တာ (Encephalitis) နဲ့ မတူပါဘူး… ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်တာက အသက်အန္တရာယ်ထိခိုက်စေတဲ့ ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်တာကြောင့် ဆေးပညာဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်…

ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်တာက ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေ၊ ဘက်တီးရီးယားရောဂါပိုးတွေကြောင့်လည်း ရောင်တတ်သလို တချို့ဆေးဝါးတွေကြောင့်လည်း ရောင်တတ်ပါတယ်… ဒါကြောင့် အရေပြားမှာ အနာတွေပေါက်နေတာ၊ လိင်အင်္ဂါရေယုန်တွေပေါက်နေတာတွေရှိရင်လည်း ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်တာလို့ ယူဆနိုင်စရာရှိတဲ့ သဲလွန်စတွေပဲဖြစ်ပါတယ်… ကူးစက်တဲ့နည်းလမ်းကလည်း အနောက်တိုင်းပုံစံနမ်းရုှံ့တာ၊ ရောဂါပိုးရှိသူရဲ့ တံတွေး၊ နှာရည်၊ သလိပ်တွေကို နှာချေ၊ချောင်းဆိုးတာက တဆင့် ရှူသွင်းမိရင်၊ ရောဂါပိုးရှိသူရဲ့ မစင်ကို တနည်းနည်းနဲ့ စားမိရင် ကူးစက်စေနိုင်ပါတယ်… ဒါပေမယ့် ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါဖြစ်နေတဲ့ လူနာရှိတဲ့ အခန်းထဲက လေကို ရှူရုံနဲ့တော့ မကူးစက်တတ်ပါဘူး…

ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်တဲ့အထဲမှာ မနင်ဂိုကော့ကယ်ဘက်တီးရီးယား (Mennigococcal Bacteria, Neisseria meningitidis) ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်တာက ကြောက်စရာပိုကောင်းပါတယ်… နောက်ပြီး နှလုံးအဆို့ရောင်တာကနေ ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်အထိ ဖြစ်သွားတတ်သလို ကာလသားရောဂါ (Syphilis) ဖြစ်စေတဲ့ Treponema pallidum ပိုးကြောင့်လည်း ဦးဏှောက်မြှေးရောင်တတ်ပါတယ်… တီဘီရောဂါကြောင့်၊ ပြင်းထန်ငှက်ဖျားကြောင့်လည်း ဦးဏှောက်မြှေးရောင်တတ်ပါတယ်… ဦးခေါင်းထိခိုက်ဒဏ်ရာရရင်လည်း ဦးဏှောက် အမြှေးရောင်တတ်ပါတယ်… ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်စေတဲ့ အကြောင်းရင်း တွေကတော့ အများကြီးပါ…

-- Advertisement --

ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရင် ဖြစ်တတ်တဲ့ လက္ခဏာတွေက ရုတ်တရက်အဖျားကြီးတာ၊ အလွန်အမင်းခေါင်းကိုက်တာ၊ ဇက်ကြောကြီးတောင့်တင်းနေတာ၊ စိတ်အနေအထားပြောင်းလဲတာတွေဖြစ်ပြီး တက်တာ၊ သတိလစ်တာ၊ အန်တာ၊ အလင်းရောင်ဒဏ်နဲ့ ဆူညံမှုဒဏ်ကို မခံနိုင်တာတွေဖြစ်တတ်ပါတယ်… ကလေးငယ်တွေမှာတော့ မှိန်းတာ၊ အကြောင်းမဲ့ဂျီတိုက်နေတာ၊ အီနေတာ၊ အစာမစား၊ နို့မစို့တာမျိုးနဲ့လည်း လာတတ်ပါတယ်… ခြောက်လအောက်ကလေးငယ်တွေမှာတော့ ငယ်ထိပ်က ဖောင်းနေနိုင်ပါတယ်… ဒါ့အပြင် ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးအပြင် လက်ဖဝါး၊ ခြေဖဝါးတွေမှာပါ အနီစက်တွေ အမြောက်အများ ထွက်တယ်ဆိုရင်တော့ ကူးစက်တတ်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားပိုးတစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ မနင်ဂိုကော့ကယ် ဘက်တီးရီးယား (Meningococcal Bacteria) ကြောင့်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်… အဲ့ဒီအနီစက်တွေက ဖိလိုက်ရင်လည်းဖြူမသွားဘဲ နီမြဲ နီနေတတ်ပါတယ်…

ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါဟုတ်၊ မဟုတ်ကို နည်းနှစ်နည်းနဲ့လည်း စမ်းသပ်ကြည့်နိုင်ပါတယ်… ကားနစ်ရဲ့ သင်္ကေတ နဲ့ ဗရုဇင်းစ်ကီးရဲ့ သင်္ကေတ (Kernig’s sign & Brudzinski sign) ရှိမရှိ စမ်းသပ်တဲ့နည်းပဲဖြစ်ပါတယ်… ကားနစ်ရဲ့ သင်္ကေတကို ဘယ်လိုစမ်းသပ်လဲဆိုရင် လူနာကို ပက်လက်လှဲခိုင်းထားပြီး ဒူးခေါင်းနဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာကို ၉၀ ဒီဂရီဖြစ်အောင် ဒူးကို ကွေးပြီးထောင်ခိုင်းလိုက်ရင် နာလို့ အဲ့လိုမထောင်နိုင်ဘူးဆိုရင် ကားနစ်ရဲ့သင်္ကေတရှိတယ်၊ Kernig’s sign positive ဖြစ်တယ်လို့ ပြောလို့ရပါတယ်… ဗရုဇင်းစ်ကီးရဲ့ သင်္ကေတကိုတော့ လူနာကို ခေါင်းငုံ့ခိုင်းလိုက်တဲ့အခါ တင်ပါးဆစ်နဲ့ ဒူးဆစ်ပါ တမင်ကွေးတာမဟုတ်ဘဲ အလိုလို ကွေးသွားတယ်ဆိုရင် positive ဖြစ်တယ်လို့ ယူဆပါတယ်… ဒီသင်္ကေတနှစ်ခုနဲ့ ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါဟုတ်မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် ခွဲခြားပေးနိုင်တယ် ဆိုပေမယ့် အတိအကျတော့ မဟုတ်ပါဘူး… ဘာလို့လည်းဆိုတော့ ဒီသင်္ကေတတွေက ဦးဏှောက်အမြှေးရောင် ရောဂါမှာ အများဆုံးတွေ့ရတယ်ဆိုပေမယ့် ဒီသင်္ကေတတွေရှိနေနိုင်တဲ့ တခြား ရှားရှားပါးပါး ရောဂါတွေလည်း ရှိနေတတ်သေးလို့ပါ…

နောက်ထပ် ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါဟုတ်မဟုတ် စမ်းသပ်နိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ရှိပါသေးတယ်… jolt accentuation maneuver လို့ ခေါ်ပါတယ်… ဦးဏှောက်မြှေးရောင်နေတယ်လို့ သံသယရှိတဲ့ လူနာရဲ့ ခေါင်းကို အလျားလိုက် ဘေးတစ်ဘက်တစ်ချက်စီကို အမြန်လှည့်ကြည့်ခိုင်းတဲ့အခါ ခေါင်းကိုက်တာ ပိုဆိုးမလာဘူးဆိုရင် ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်တာ ဖြစ်နိုင်ခြေနည်းပါတယ်… ဒါ့အပြင် ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါဟုတ်၊ မဟုတ်ကို ခါးဆစ်ရိုးကနေ ဦးဏှောက်နဲ့ အာရုံကြောတွင်းရည် (Cerebrospinal Fluid) ကိုဖောက်ပြီး ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးကြည့်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်ပါတယ်…

ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ ဖြစ်လာပြီဆိုရင်လည်း ပဋိဇီဝပိုးသတ်ဆေးတွေပေးတာ၊ ဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါပိုးသတ်ဆေးတွေပေးတာမျိုးနဲ့ ကုသမှုပေးနိုင်ပါတယ်… ဦးဏှောက်မြှေး အလွန်အမင်းရောင်တာရဲ့ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးတွေကို ကာကွယ်ဖို့ စတီးရွိုက်ဟော်မုန်းဆေးတွေကိုလည်း ထိုးပေးနိုင်ပါတယ်…

ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်တာကို မြန်မြန်ဆန်ဆန်ကုသမှု မခံယူဘူးဆိုရင် နာတာရှည် နားထိုင်းတာ၊ ဝက်ရူးပြန်တာ၊ ဦးဏှောက်တွင်းရေလျှံတာ (Hydrocephalus)အပြင် အသိအမြင်ချို့ယွင်းသွားတာမျိုးအထိ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်… မနင်ဂိုကော့ကယ်ဘက်တီးရီးယားကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရဲ့ နောက်ဆက်တွဲအနေနဲ့ဆိုရင်လည်း ခြေ လက်တွေ ပုပ်ဆွေးတာမျိုးအထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်… အရမ်းပြင်းထန်လွန်းရင်တော့ WF ရောဂါစု (Waterhouse-Friderichsen Syndrome) လို့ခေါ်တဲ့ ရောဂါစုအထိ ဖြစ်သွားနိုင်ပြီး သေတတ်ပါတယ်… ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါဖြစ်နေတာကို မကုသဘဲထားရင် ကုသမှုမခံယူတဲ့ လူနာ အားလုံးနီးပါး သေပါတယ်… ဒါကြောင့် ဦးဏှောက်အမြှေးရောင် ရောဂါဖြစ်နေပြီ၊ ဖြစ်နေတယ်လို့ သံသယရှိတယ်ဆိုရင် နီးစပ်ရာ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းကို သွားပြီး လျင်လျင်မြန်မြန် ကုသမှု ခံယူသင့်ပါတယ်…

ကာကွယ်ဖို့အတွက်ကတော့ တစ်ကိုယ်ရည်သန့်ရှင်းရေးကို ဂရုစိုက်တာ၊ လက်ကိုင်ပုဝါဆောင်ထားပြီး ချောင်းဆိုး၊နှာချေတဲ့သူတွေနဲ့တွေ့ရင် ကိုယ့်နှာခေါင်းနဲ့ ပါးစပ်ကို လက်ကိုင်ပုဝါ/တံတောင်ဆစ်ကွေး/ လက်ကောက်ဝတ် အဆင်ပြေတာနဲ့ ဖုံးအုပ်တာမျိုး၊ ကိုယ်နှာချေ၊ချောင်းဆိုးမယ်ဆိုရင်လည်း အဲ့ဒီလိုပဲ ဖုံးအုပ်ပြီးမှ နှာချေ၊ ချောင်းဆိုးတာမျိုးလုပ်သင့်ပါတယ်… ဒါ့အပြင် သန့်ရှင်းမှုအားနည်းတဲ့ သွားရည်စာ၊ တုတ်ထိုး၊ အကင်၊ အချဉ်တွေကို မစားသင့်ပါဘူး… အဆင်ပြေရင် ကာကွယ်ဆေးပါ ထိုးထားသင့်ပါတယ်…
တချို့အကြောင်းတွေကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါက ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး ကာကွယ်လို့ရပါတယ်… အဲ့ဒါက ဘာတွေလည်းဆိုရင် အခုနက မနင်ဂိုကော့ကယ်ဘက်တီးရီးယားပိုး (Meningococcal Bacteria) ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ၊ ပါးချိတ်ရောင်ဗိုင်းရပ်စ်(Mumps) ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ၊ နျူမိုကော့ကယ်ဘက်တီးရီးယားပိုး (Pneumococcal Bacteria) ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ၊ အိတ်ချ်အင်ဖလူရမ်ဇာဘီ (H. influenza b,Hib)ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်…

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင် ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါရဲ့ လက္ခဏာတွေကို သိရှိထားမယ်၊ အလွယ်တကူ ခွဲခြားနိုင်မယ့် နည်းစနစ်တွေနဲ့ ခွဲခြားကြည့်ပြီး သံသယရှိမယ်ဆိုရင် ပေါ့ဆမနေဘဲ နီးစပ်ရာ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းကို အမြန်ဆုံးသွားရောက်ကုသမှုခံယူပြီး အသက်ချမ်းသာရကြမယ်လို့ မျှော်လင့်ရင်း ကျနော့်ရဲ့ “ ဦးဏှောက်အမြှေးရောင်ဘေး အထင်မသေးနဲ့” ဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးကို ဒီမှာပဲ နိဂုံးချုပ်ခွင့်ပြုပါခင်ဗျာ…။

Author – ဒေါက်တာနေလင်းအောင် (ပျော်ဘွယ်)

ဆက်စပ် ဆောင်းပါးများ
OnDoctor App ကိုဒေါင်းလုဒ်ရယူပြီး ဆရာဝန်နှင့် အခမဲ့တိုင်ပင်လိုက်ပါ
Download Now !!!